مجله isi و ریجکت مقاله
چگونه یک مقاله ISI یا Pubmed بنویسیم؟
آذر ۶, ۱۳۹۲
فرق ژورنال معتبر از ژورنال کم اعتبار و بی اعتبار-بلک لیست وزارت علوم
آذر ۱۳, ۱۳۹۲
نمایش همه

اهداف، فرضیات ، سوالات و متغیرهای تحقیق

اهداف، فرضیات ، سوالات و متغیرهای تحقیققبل از شروع به انجام تحقیق، پژوهشگر باید سوالات، اهداف و فرضیاتی را که در تحقیق در پی یافتن آن است را مشخص کند. اهداف تحقیق مستقیما از موضوع تحقیق مشتق می شوند و با ذکر آنها حدود کار و مراحل رسیدن به هدف روشن می شود. محقق با تنظیم اهداف طرح می تواند دریابد که به چه اطلاعاتی نیاز دارد و از چه راه هایی قادر به جمع آوری این اطلاعات است به عبارت دیگر پایه روش تحقیق هر موضوعی با تنظیم اهداف ساخته می شود.

هدف کلی یا اصلی، هدفی است که در انتهای تحقیق به آن می رسیم و تجزیه تحلیل نتایج آماری آن را معین می کند. هدف کلی معمولا از عنوان تحقیق برگرفته می شود و باید تا حد امکان، کوتاه و کامل و بیان کننده هدف اصلی طرح باشد.

در هر تحقیقی محقق علاوه بر هدف کلی طرح که پاسخگوی جزء استنتاجی تحقیق است می تواند به دنبال اهداف دیگری که حتی در راستای هدف کلی طرح نیستند نیز باشد. مثلا به دنبال اثر متغیرهای زمینه ای بر میزان بروز یک بیماری که در حقیقت این اهداف پاسخگوی جزء استقرایی هر تحقیق می باشند و گرچه محقق در ابتدای تحقیق بهتر است آنها را معین کند ولی ملزم به پیگیری و پاسخگویی به آنها نمی باشد. باید توجه داشت که اهداف فرعی طرح، هدف کلی (اصلی) تحقیق را تحت الشعاع قرار ندهند. اهداف فرعی می بایست به صورت منطقی، عملی، قابل اندازه گیری، واقع گرایانه، روشن و واضح بیان شوند. در بیان این اهداف از واژه های سنجش کننده نظیر مشخص کردن، مقایسه و تعیین کردن استفاده می گردد.

فرضیات و سوالات

فرضیه به نوعی پیش داوری یا پیش بینی علمی گفته می شود که در طی تحقیق به دنبال اثبات درستی یا نادرستی آن هستیم. فرضیه می بایست موجز، کوتاه، علمی و دربردارنده مفهوم واقع گرایانه باشد.

متغیر های یک تحقیق

متغیر چیست؟ متغیر چیزی است که در طی مطالعه مقدارش تغییر می کند و ما در حقیقت به دنبال اندازه گیری آن هستیم؛ مثلا قندخون، میزان آگاهی، شیوع بیماری. این متغیرها در راستای اهداف تحقیق هستند.

تقسیم بندی متغیرها بر اساس اهداف تحقیق

بر این اساس می توانیم متغیرها را به ۴ دسته تقسیم کنیم به این شرح است:

متغیر مستقل یا Independent : متغیری است که اثر آن را روی سایر متغیرها بررسی می کنیم. مثلا مقدار مصرف سیگار در مطالعه ای تحت عنوان اثر سیگار بر وقوع سرطان ریه، یک متغیر مستقل است.

متغیر وابسته یا Dependent : متغیری است که متغیر مستقل بر روی آن اثر می کند. در مثال بالا وقوع سرطان ریه، متغیر وابسته می باشد.

متغیر زمینه ای یا دموگرافیک Demographic : متغیری است که در زیرگروه مستقل یا وابسته قرار نمی گیرد ولی اندازه گیری آن برای انجام طرح لازم است. مثلا در مطالعه ای تحت عنوان ارتباط مصرف نوشابه های گازدار با شیوع چاقی، میزان تحصیلات متغیری است که نه مستقل است و نه وابسته  ولی دانستن آن برای ما مهم است زیرا ممکن است مصرف نوشابه های گازدار شیوع بیشتری در افراد با سطح سواد پایین تر داشته باشد.

متغیر مخدوش کننده Interventing variable: متغیر مخدوش کننده متغیری است که روی روابط متغیرهای مستقل و وابسته تاثیر می گذارد و ارتباط واقعی آنها را دچار کاهش یا افزایش می کند. مثلا در مطالعه شیوع افسردگی دوقطبی در بین جوانان، وجود سابقه قبلی بیماری افسردگی می تواند احتمال شیوع افسردگی دو قطبی را در بین جوانان بیشتر کند.

متغیر مرکب یا Composite variable: متغیری است که از ترکیب دو یا چند متغیر دیگر حاصل شده است. از معروف ترین متغیرهای مرکب متغیر BMI یا شاخص توده بدنی است که از ترکیب قد و وزن ایجاد شده است.

درمورد تقسیم بندی متغیرهای تحقیق، تقسیم بندی دیگری براساس خصوصیات متغیر وجود دارد. بر این اساس متغیرها را به دو دسته کمی و کیفی تقسیم بندی می شوند.

متغیر کمی، متغیری است که با عدد قابل نمایش بوده و به دو نوع گسسته و پیوسته تقسیم می شود. نوع پیوسته (مثل متغیر وزن) می تواند مقادیر کسری داشته باشد ولی نوع گسسته مثل تعداد فرزندان است که نمی تواند مقادیر کسری را بپذیرد. متغیر کیفی، متغیری است که کیفیت صفات را نشان می دهد مثل رنگ چشم و جنسیت.

مقیاس های اندازه گیری متغیرها:

برای اندازه گیری متغیرها، چهارنوع مقیاس وجود دارد. برای متغیرهای کیفی، مقیاس اسمی و رتبه ای و برای متغیرهای کمی مقیاس های فاصله ای و نسبی در نظر گرفته می شود. تعیین مقیاس متغیر ، ما را در تجزیه تحلیل اطلاعات کمک می کند.

مقیاس اسمی یا Nominal: به مقیاس متغیرهای کیفی گفته می شود که از نظر کیفی متفاوتند ولی بین گروه ها هیچ برتری وجود ندارد مانند جنسیت که به دو گروه زن و مرد تقسیم می شود که هیچ نوع برتری نسبت به هم ندارند.

مقیاس رتبه ای یا Ordinal: وقتی است که بین گروه ها از نظر متغیر مورد نظر برتری وجود دارد ولی این ارجحیت قابل اندازه گیری نیست مثلا متغیر سطح سواد که از زیر دیپلم به بالاتر وجود دارد.

مقیاس فاصله ای Interval: مقیاسی است که در مرحله ای متکامل تر از مقیاس های ترتیبی قرار دارد. اطلاعات این مقیاس از نوع کمی است ولی فاقد صفر حقیقی است به عبارت دیگر اطلاعات این مقیاس دارای مبدا قراردادی (صفر قراردادی و غیر حقیقی) می باشد. اندازه متغیر دارای فاصله های مساوی است. نمونه بارز مقیاس فاصله ای درجه حرارت است که اطلاعات حاصل از این مقیاس دارای خواص تفریق و جمع و مقایسه است اما در عملیات تقسیم و ضرب در آن صدق نمی کند مثلا اختلاف دمای بین دو اتاق در ۳۰ و ۴۰ درجه مساوی اختلاف ۲۰ و ۳۰ درجه است. ولی نمی توان گفت اتاقی با دمای ۲۰ درجه دوبرابر گرمتر از اتاقی با دمای ۱۰ درجه است. اطلاعات این مقیاس، مقایسه پذیر است به این معنی که دمای ۹۰< 100 می باشد. ولی دمای صفر درجه به معنای فقدان انرژی گرمایی نیست و دمای ۱- و ۲- و پایین تر نیز وجود دارد.

مقیاس نسبتی یا Rational: که در این مقیاس صفر حقیقی وجود دارد که در اینجا نسبت بین اعداد، نشان دهنده نسبت اندازه مورد اندازه گیری است مثلا غلظت قند ۱۰۰ دوبرابر غلظت قند ۵۰ است. در این مقیاس، صفر نشان دهنده فقدان صفت مورد نظر است. این مقیاس دارای خواص چهار عمل اصلی و مقایسه ای است. غلظت فاکتورهای خونی مثالی از انواع متغیرهای نسبتی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *